Legal Advisor’s Office
Konrad Bujak

Sprawy spadkowe

Śmierć bliskiej osoby często wiąże się z koniecznością uporządkowania spraw majątkowych i rodzinnych. Nie zawsze wiadomo, kto dziedziczy spadek, czy zmarły pozostawił testament, jakie składniki majątku wchodzą do spadku ani czy spadkobiercy odpowiadają za pozostawione długi. Ponieważ część decyzji wymaga podjęcia ich w ustawowych terminach, warto odpowiednio wcześnie ustalić swoją sytuację prawną.

Sprawy spadkowe prowadzimy we współpracy z adwokat Justyną Pabisz, specjalizującą się w tej dziedzinie prawa.

Pomagamy w sprawach dotyczących:

  • stwierdzenia nabycia spadku,
  • testamentów i oceny ich ważności,
  • działu spadku i podziału majątku spadkowego,
  • zachowku,
  • wydziedziczenia,
  • uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia,
  • odrzucenia spadku,
  • odpowiedzialności za długi spadkowe.

Najczęstsze pytania

Jeżeli zmarły nie pozostawił testamentu, zastosowanie mają zasady dziedziczenia ustawowego. W pierwszej kolejności do spadku powołane są dzieci i małżonek, a w dalszej kolejności – w zależności od sytuacji rodzinnej – również rodzice, rodzeństwo lub inni krewni. Aby formalnie potwierdzić prawa do spadku, konieczne jest uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Stwierdzenie nabycia spadku określa, kto dziedziczy po zmarłym. Nie rozstrzyga jednak, komu przypadną konkretne składniki majątku. Temu właśnie służy dział spadku.

Jeżeli pomiędzy spadkobiercami istnieje porozumienie, dział spadku może zostać przeprowadzony w drodze umowy. Gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, konieczna jest forma aktu notarialnego. W razie braku porozumienia konieczne jest postępowanie sądowe, podczas którego sąd ustala skład majątku, jego wartość oraz sposób podziału pomiędzy spadkobierców.

Odrzucenie spadku jest najczęściej rozważane wtedy, gdy istnieje ryzyko, że długi przewyższają wartość pozostawionego majątku. Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć przed sądem lub notariuszem.

Co do zasady termin na złożenie oświadczenia wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o swoim powołaniu do spadku. Po jego skutecznym odrzuceniu spadkobierca jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że do dziedziczenia mogą zostać powołane dzieci spadkobiercy, dlatego przed podjęciem decyzji warto przeanalizować sytuację całej rodziny.

Tak. Jeżeli po odrzuceniu spadku przez rodzica do dziedziczenia zostaje powołane małoletnie dziecko, również w jego imieniu można odrzucić spadek. 

W niektórych przypadkach rodzice mogą dokonać tej czynności bez wcześniejszej zgody sądu rodzinnego. W bardziej skomplikowanych sytuacjach nadal konieczne może być uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. 

Ze względu na ustawowe terminy warto odpowiednio wcześnie przeanalizować sposób dalszego postępowania.

Zachowek ma chronić najbliższych członków rodziny przed całkowitym pominięciem w dziedziczeniu. Roszczenie to przysługuje co do zasady zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy dziedziczyliby po nim na podstawie ustawy.

Najczęściej zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby danej osobie przy dziedziczeniu ustawowym. W przypadku osób małoletnich oraz trwale niezdolnych do pracy wysokość zachowku wynosi dwie trzecie takiego udziału.

Ustalenie należnej kwoty często wymaga szczegółowej analizy majątku pozostawionego przez spadkodawcę, dokonanych darowizn oraz zapisów testamentowych.

Testament można podważyć, jednak samo niezadowolenie z jego treści nie stanowi podstawy do zakwestionowania jego ważności.

Najczęściej podstawą są wady oświadczenia woli, takie jak sporządzenie testamentu pod wpływem błędu lub groźby, brak świadomości albo niespełnienie wymogów formalnych przewidzianych przez przepisy.

W praktyce takie sprawy często wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego.